Vorige maand opende een fototentoonstelling waarbij ik nauw betrokken was. Bij die gelegenheid reikten we ook de prijzen uit aan de winnaars van een fotowedstrijd voor amateurs. Ik vond dit gedeelte van de opening het leukst. De jeugdwinnaar was elf jaar oud en onder de indruk van wat hem overkwam. Hij miste het relativeringsvermogen van volwassenen. Dat is leuk meeleven, zoals met kinderen die nog in sinterklaas geloven. Dacht ik.

Een paar dagen later werden me de foto’s van de opening toegezonden. Glunderende volwassen winnaars op bijna alle foto’s. Glunderend met een bos bloemen, glunderend voor hun geëxposeerde foto. Ikzelf lachte trouwens ook breed, op de foto waar ik de fles wijn krijg uitgereikt voor bewezen diensten. Terwijl ik zeker meen te weten me ongemakkelijk gevoeld te hebben en, bewijs daarvan, een minispeech afstak (“Bedankt!”), met de voorspelbare onmin na afloop (ik had me in het moment kunnen gooien in plaats van terug te wijken, ik had ánderen kunnen bedanken in plaats van gefixeerd te zijn op het ja/nee accepteren, verkleinen of vergroten  van het eerbetoon aan mijn adres, enz).

Hoe anders ziet het er van de organisatorische kant uit. Op de valreep overlegden we: wie koopt de bekers, wie regelt de bossen bloemen? Per mail werd de tekst op het bekerplaatje vastgesteld. Ter plekke de laatste logistieke handelingen van klaarzetten en tijdig aanrijden van de bloemen op het forse karretje, aanreiken van de juiste beker aan de juiste winnaar en het arrangeren van voldoende mensen om de bloemen snel uit te reiken (het programma gaat door).

Deze week een tweede voorbeeld. Ik voerde actie voor een ideële organisatie en deelde ‘als wederdienst’, ‘blijk van erkentelijkheid’,  ‘teken van verbondenheid met onze missie’, speldjes uit. Het speldje zat met vele vriendjes in een boterhamzakje in mijn linkerjaszak. Ik viste het eruit via het gat dat ik grof in het plastic had gescheurd in plaats van moeizaam het plastic sluitlipje te verwijderen om zo de ruime opening vrij te maken.

Een nuchter persoon bedenkt dat hij als een van de velen zo’n speldje ontvangt, dat hij/zij gepaaid wordt. En ziet het eenvoudig uitgevoerd speldje. Dacht ik. 

Mooi niet.

Ik lach niet uit, integendeel, het is een eye opener. Zo groot en nog zo eenvoudig blij te krijgen. Worden we te weinig geprezen? In het zonnetje gezet vind ik een passende uitdrukking. Dat willen we. Dan stralen we. Niet van eigendunk maar met een innemende verrastheid, overvallen.

Zonder een goede openingszin gaat het niet. Net zomin als een vrouw seksappeal heeft als ze niet wil.

Deze duistere vergelijking, ik geef het onmiddellijk toe, is bedoeld om u deze tekst in te lokken. Lezers zijn soms net bezoekers (kom toch verder).

Gisteren was ik verrast door de indruk die een jonge serveerster op me had gemaakt, “zo helemaal tussen meisje en vrouw in nog”. Vandaag keert dit meisje binnenstebuiten gekeerd terug:

Het meisje deed een stripteasenummer, een jong, kleurloos meisje met een blauwe plek op een van haar dijen. Ze had die zielige, spichtige naaktheid, die pijnlijk is omdat ze niets te maken heeft met erotiek; omdat ze niets artistieks of begeerlijks heeft. Ze draaide langzaam rond, af en toe met haar armen of benen zwaaiend alsof ze slechts flarden muziek opving, terwijl ze hen de hele tijd aankeek met de vroegwijze belangstelling van een kind in het gezelschap van ouderen. Plotseling versnelde het ritme van de muziek en het meisje reageerde als een hond op een fluitsignaal, als maar heen en weer dravende. Bij de laatste noot verwijderde ze haar beha, hield deze boven haar hoofd en vertoonde haar magere lichaam, behangen met drie blikkerige schaamplaatjes als ouderwetse kerstboomversieringen.

John le Carré, Spion aan de Muur

Literatuur of kunstdingen kunnen gelaagde reacties oproepen, zoals deze passage: treurnis, mededogen en een schoonheidsbeleving die wordt benaderd door het woord ‘troost’, dat helaas door Wim Kayzer (Van de Schoonheid en de Troost) nog enige jaren onbruikbaar is.

Kabeltelevisie

het is de avond van de dag de dag was goed
althans niet slecht althans niet naar ik mij herinner
ik maak een zelfontdooide pizza voor diner
er is een schietfilm met veel tieten en veel bloed

of anders denk ik die er zelf wel bij die memmen
de margherita gaat wel met wat extra kaas
alleen de wijn is typisch jammer maar helaas
al open sinds? boem raak die hoer kan aardig tremmen

hoe lang nog tot er porno is op canal plus?
niet simpel om te zien of op de vierkantjes
geneukt wordt dan wel nba of voetbal dus

de fitnesssnol en nul zes negen zes zes zes
toets een voor rukken twee voor rukken veel succes
en geil ze kanjer op dit hete seksadres

Ilja Leonard Pfeiffer, Het glimpen van de welkwiek

De verbindende draad tussen quote, meisje en associaties heeft zich geregen: mensen in hun naaktheid, dansend op een tromslag die ze niet slaan.

Een bekend thema. Wat erop te zeggen. Shake ‘em.

Je kunt een prachtmens zijn, open en vrijuit leven, anderen laten delen in je rijkdom en op elk moment al je gevoelszuignappen uit hebben staan. Maar je mist de gave van het woord. Of omgekeerd.

ooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooo

Is dat echt zo? Kunnen sommige zielen niet zingen (en hebben sommige zangers geen ziel)?

Eerstejaars biedt zijn meisje bloemen aan
Hier,
Blomme,
Pak an,
Verdomme.
[Gerrit Komrij, in Verwoest Arcadië]

Gemakzuchtig vind ik de vele, vele varianten op:

Als ik een dichter was
zou ik je bezingen
maar nu zeg ik:
ik hou van jou

Een waterscheiding voor mij vormde het begin van de jaren tachtig. Ik was op dat moment student, rekende mijzelf tot de club van progressieve mensen, waartoe bij uitbreiding het feminisme behoorde. En ik was buitenstaander.

Ik zag het feminisme als een uitbreiding van de socialistische zaak. Als loyale zoon van een gescheiden vrouw met mogelijkheden die de huishoudschool niet had mogen afmaken en nu scholen schoonmaakte voor enkele guldens per uur, steunde ik de zaak van gelijke kansen en gelijke betaling.

Maar voor de rest niets. Vrouwen waren vrouwen. Vrouwen en gevoeligheid hoorden bij elkaar. Ik was ook gevoelig. En goed voor vrouwen.

Van ’gevoeligheid’ had ik een welomschreven voorstelling. ‘Gevoelig zijn’ was eerder verdwaald zijn dan de weg weten, eerder verliezen dan de winst pakken.

De gevoelige mannelijke stem zat hoog in de keel, met de beschermende bas en vaderlijke bariton als uitzondering. 

mijn idee van gevoelige mannelijkheid begin 80s

Met mijn belaste en ‘gevoelige’ moeder als voorbeeld was het niet meer dan normaal dat ik pastoraal-romantische opvattingen koesterde. Mijn voorstel aan vrouwen: ik vereer jullie als de betere en gevoelige sekse, als ik de gevoelige zanger op gitaar (en jullie held) mag zijn.

O gij wonderlijk bloemenwezen vrouw

Feministen doorkruisten dit plaatje. Nina Hagen, met haar ‘Unbeschreiblich weiblich’, raakte me maar diskwalificeerde zichzelf door haar onpersoonlijk optreden en de relatie met Herman Brood, wiens muziek ik rock van gisteren en wiens band ik muziek voor Mavo/Havo vond.

Unbeschreiblich weiblich

Ik verdiepte me enigzins in wat de feministische vrouwen wilden, op de manier waarop buitenstaanders dat doen: ik las een boek, De schaamte voorbij, de kaskraker van Anja Meulenbelt.

Bij dit lid van de betere sekse las ik herhaaldelijk:

Vlinders in mijn buik
vlammen in mijn kut

En niet veel later in Kate Millet’s roman Sita:

Turn it to fiction then. Since you’re so fond of thinking you are at last drifting that way – out of the suspect waters of the personal, the autobiographical, the experiential – and into the safe harbor of fiction. High art. (..) . But I am writing of something experienced, something known that particular way. Not imagined, not fantasized, but known in the gut way that you know a stomach cramp.

De abstracte ruimten waardoor ik als ‘gevoelige’ adolescent ijlde, mochten dan een flinke werkelijkheidscorrectie behoeven, deze ‘werkelijkheid’ stak wel erg schraal af: voor minder dan een orgaan deed men het niet. En wat een doorzichtig romantisch realisme: “Ik rook teveel, dus ik leef”, “Ik kom niet uit mijn woorden, dus het is echt”.

Je kunt mooi schrijven of spreken over gevoelens en zelfverliefd zijn. Of de gedroomde mannelijke held zijn, zwijgzaam maar met daden die boekdelen spreken. Of geen van beide en je gevoel uiten door een eitje te bakken (naar J.P. Guépin). Of – stel je eens voor – beide.

In mijn geval was er veel ballast. Uit angst kun je om dingen heen draaien of zwakheden oppoetsen tot verdienste (voilà: mijn gevoeligheid). Met taal kun je alle kanten op.

Ik verliefde mijzelf in een feministische medestudente. Er bleek een getrouwde man in het spel – hoe erg voor haar! maar ook: wat een spannende volwassenenproblematiek! Toen ze een keer zes uur later dan afgesproken langs kwam, illustreerde ik mijn getart verlangen met een gedicht van Piet Paaltjens (ik reikte haar bereidwillig het bundeltje aan):

Aan Betsy

Het heugt mij als de dag van gistren. Op het mos
In hartverovrend achtelooze houding lag
Uw rijzige figuur, wijl de anderen het bosch
Langzaam doordwaalden. ‘t Was een vreeslijk heete dag.

Gij hieldt mijn veldflesch aan uw rozenlipjes, droog
Van ‘t lachen. Diep-gemoedlijk, als wen de avondklok
Door ‘t dal luidt, klonk het in uw keel. En zacht bewoog
Uw zoete strot zich op en neer bij elken slok.

Intusschen leunde ik schilderachtig op den tronk
Eens duizendjaargen eiks en vroeg mij heimlijk, wat
Voor smaak wel ‘t lot had, dat het aan een veldflesch schonk
Wat droomend slechts mijn dichtermond genoten had.

O, ware ‘t noodlot niet alleen behept met koud
Verstand maar ook met warm gevoel, – uw poezle hand
Had plots de flesch, zoodra ze leeg was, door het woud
Gekeild, en op mijn lippen had uw mond gebrand

Nu echter dronkt ge alleen de flesch leeg, onbewust
Dat de inhoud nog al koppig was, – ‘t was witte port, -
En sloot uw loddrige oogjes dicht en sliept gerust. -

Nooit heb ik zóóveel tranen op één dag gestort.

Toen mijn begrip voor haar moeilijke situatie niet snel genoeg tot een keuze voor mij leidde en ik de situatie niet langer uithouden kon, stelde ik haar een ultimatum, per cassettebandje. Ik bracht de tape persoonlijk langs.

Ze lag nog in bed, aantrekkelijk verfomfaaid. Mijn opgefoktheid smolt al weer weg.

“3x DAAGS LUISTEREN” vermeldde het doosje. De tape bevatte een selectie mooie nummers, met zorg in volgorde gezet. Een ruiker van emoties: boos, vergevend, pleitend, energiek, viriel, gevoelig, beschermend, behagend, goed gezelschap en verlangend (‘I want you’, Bob Dylan).
Met op kant 2, waarvan het zonde zou zijn die leeg te laten, een selectie favoriete Beatlesnummers.
De kernboodschap ‘Kies Voor Mij’ kreeg gestalte in het vijf keer achtereen opgenomen “We gotta get out of this place” van The Animals.

Meisje, kom

De volgende dag verkreeg ik de gewenste duidelijkheid.

Je kunt zeggen dat ik met dat cassettebandje zweeg. Het opnemen en aanbieden van dat bandje lijkt op de dichter die meer verliefd is op zijn woorden dan op het object ervan (het was echter vooral onvermogen). Dat is het gedeeltelijk eerherstel voor de ‘Ik hou van jou’-zegger: hij of zij doet het dan toch maar. Aan de andere kant: een verbaal minder begaafde kan even ijdel als een woorddronken dichter “Ik hou van jou” zeggen (zie mij dit eens doen). 

ooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooo

Realisme, lyriek, witte, zwarte en geen romantiek – ik geloof dat een levendige ziel zingt, hoe dan ook. Vast in een stijl waarin invloeden van buiten aanwijsbaar zijn. Zingen (/componeren/spreken/tekst schrijven) moet je leren.

Als gevoelssprekers zijn we vaak zwanen met overgewicht, we stijgen maar langzaam op. Of dat nou komt door meegetorste ballast of gebrek aan oefening (laten we oefenen).

It’s just in dreams we fly
In my dreams we fly
[Joni Mitchell, The silky veils of ardor, op: Don Juan's reckless daughter]

Deze posting als Wordle gecomposteerd

Het gegeven is bekend: een man ontdekt ’s ochtends dat hij in een insect is veranderd. Kafka, De gedaanteverwisseling.

Pas verklaarde iemand op de radio Kafka de grootste schrijver van de twintigste eeuw. Naar ik aanneem uitgenodigd ter gelegenheid van de nieuwe uitgave van zijn verzameld werk.

“Dat is waar ook, Kafka”, dacht ik. Ik las hem op mijn negentiende, als eerstejaarsstudent die zich breed wilde ontwikkelen. En nu heb ik hem herlezen, althans dit verhaal.

Context: sinds zijn verandering heeft Gregor nog niet gegeten. Zijn zus zet een bakje zoete melk met wittebrood voor hem neer. Maar van melk houdt Gregor niet meer.

Gregor was zeer benieuwd wat zij hem ervoor in de plaats zou brengen, en maakte allerlei veronderstellingen. Maar nooit had hij kunnen raden, wat zijn zuster in haar goedheid werkelijk deed. Zij bracht hem, om zijn smaak te weten te komen, een hele keuze, alles op een oude krant uitgespreid. Er was oude, halfrotte groente; benen van het avondmaal, die door gestolde witte saus waren omgeven; een paar rozijnen en amandelen, kaas, die Gregor twee dagen geleden oneetbaar had verklaard, een droog stuk brood, een gesmeerde boterham en een gesmeerde boterham met zout. Bovendien zette zij bij dit alles nog de waarschijnlijk voorgoed voor Gregor bestemde kom neer, waarin zij water had geschonken. (..) Gregors pootjes snorden, nu het op eten aankwam. Zijn wonden moesten overigens ook helemaal genezen zijn, hij had er geen hinder meer van, hij was er verbaasd over en dacht eraan, hoe hij zich, meer dan een maand geleden, met een mes een klein beetje in zijn vinger had gesneden, en hoe hem die wond eergisteren nog pijn had gedaan.

Dan volgt de passage die me raakte.

‘Zou ik nu minder fijngevoelig zijn?’ dacht hij en zoog al begerig aan de kaas, waartoe hij zich voor alle andere spijzen dadelijk en duidelijk had aangetrokken gevoeld. Vlug achter elkaar en met ogen die van voldoening traanden, at hij de kaas, de groente en de saus op; het verse voedsel smaakte hem daarentegen niet, hij kon er niet eens de reuk van verdragen”.

De passage bracht in herinnering hoe ikzelf als tiener worstelde met seks. Nette jongen willen blijven, de geaccepteerde spijzen eten (geestelijke liefde) maar tot over je oren in bedorven kaas zitten, voor je beseft wat je aan het doen bent.

Aandoenlijk is de onmachtige, voor aanvang verloren strijd tegen je natuur. Aandoenlijk het schuldgevoel dat je smaak onfatsoenlijk is.

Nietzsche wil heroïsch, nobel leven maar hij kan niet zonder meid.
Schrijft melodrama en hecht aan waarachtigheid.
Hekelt medelijden en ontziet de gevoelens van zijn
steunen en toeverlaat, vrome moeder en bigotte zus.

Nietzsche wil gulle gever zijn. De leerling wil niet.
Nietzsche noemt zich ‘noodlot’ maar ook ‘hansworst’.

Gisteren kruipt hij in de huid van de kluizenaar en maakt zich op
voor een leven van studie. Dan komt Lou voorbij en Nietzsche is verliefd,
spreekt hoge woorden van en lelijks over Rée, hoe dom.

Nietzsche gaat naar de kapper.
“Ik wil meer tussen de mensen leven”.

Nietzsche na de kapper

Nietzsche voelt zich soms verdomd alleen.

Zijn naam een klinkerloze nul
maar de klets van de zweep
van Chatsjatoerian.

Nietzsche!

‘Alle namen van de geschiedenis’
(de grote mannengeschiedenis).

Passie op zoek naar herkomst,
bestemming, transfiguratie.

T r a n s f i g u r a t i e:

• Gedaanteverandering van Jezus
• Gedaanteverwisseling in het algemeen
• Een schoolvak in de boeken van Rowling

O, je sokken door de wasmasjien.