Maandag heeft mijn moeder, negenenzeventig, een beroerte gehad. Mijn zus en ik waren, sinds een jaar, rustig bezig een geschikt columbarium of urnenveld te vinden en een geschikte urn, om niet overvallen te zijn als het moment komt; alles in overleg met mijn moeder, die aan huis gebonden is (we maakten foto’s).

Het grote verschil tussen voorbereiding en mogelijk nabije werkelijkheid is een toegevoegd sterk gevoel van verantwoordelijkheid.

Sterven doe je niet alleen. Mijn moeder is op een onvoorspelbare tocht. De dood is dichtbij.

Ik had weleens gelezen of opgevangen dat, vlak voor de dood, de wegen van stervende en familie/omgeving scheiden. De een vertrekt, de anderen blijven. De stervende zou zich dat als eerste realiseren en ernaar handelen, in zichzelf keren. Men vertrekt alleen.

Zo gaat het nu in elk geval niet. Het dringt zich juist op dat mijn moeder mij en de andere kinderen nodig heeft. We begeleiden haar op een onzekere weg die we evenmin kennen als zij. We waken bij het leven. We reizen mee.

Klik hier voor de Talking Heads-clip…

Hij zat geklonken aan zijn pc als een rhesusaapje aan zijn draadmoedermodel.

Dieper in het ven hoor ik gekrijs en piepen van honderden vogels. Zie je wel, de natuur is geen idylle. Een vage herinnering aan documentairebeelden van een overbevolkt eiland, meer een rotspunt, met louter meeuwen of pinguïns komt op.

De dieren hebben geen cultuur, geen onderscheidende manieren. Het praat door elkaar heen, op maximaal volume. Hoe herkennen jongen en ouders elkaar in deze kakofonie?

Maar dat is moedwildenken; geluid draagt ver over water.

Eigenlijk is het verbazend stil.
——

Dit gebeurde ook. Twee ganzen daalden en plonsden luid gakkend in het water. Een halve minuut later kwamen ze retour, luid gakkend achterna gezeten door deze zwaan, die daarbij vervaarlijk met zijn vleugels en zijn vliespoten klapte, op het water blijvend. Opnieuw merk ik de neiging te romantiseren: “Dat is zo fijn bij andere diersoorten: als je zwicht, is alles vergeven en vergeten. De alfa-aap bindt in”. Maar ik weet van moord onder primaten. ‘Toch cultuur’.

Kinderen springen het bordes op, slaan de treden over. En draven terug naar hun ouders.

In de kerk weerklinkt het Wilhelmus. Ik bedenk dat ik dat niet vol overtuiging had kunnen meezingen.

De twee minuten stilte arriveren voor ik er erg in heb. Het voelt alsof ik het verkeerde pak aan heb, mijn gezicht in de verkeerde plooi. Hoe in godsnaam mijn aandacht erbij te houden, twee minuten concentratie!

Ik sta naast een fijne vrouw.
Dan maken de mensen zich los van de achtergrond, de mensen met wie ik daar verzameld ben. Ik kijk uit op een kalend achterhoofd. Daar staan we.

De trompetter blaast een stuiterend loopje, als van een jazzimprovisatie. Het komt me te eigenzinnig, individualistisch voor. Ook is twee keer de eerste noot van een aanzet verstopt. Komisch, spelbedervend.

We plaatsen een kaars namens de organisatie en lopen het laatste stuk af, toe op de kijkende mensen achter dranghekken. Ik word besprongen door gedachten aan mijn loopje. Is er een plechtstatig loopje? Ik kan toch niet als mezelf lopen, ik ben in functie! Ook besef ik hoe deze gelegenheden zich lenen een hoge borst op te zetten. Belangrijk dankzij de doden.

“Niet aan denken”, zegt de vrouw.