Zelfde hek, man, constellatie.

Het is dat dat kijken mijn ding geworden is hier. Daardoor merk ik het kroos op het water (was er vorige keer niet) en de zwaluwen – ‘nieuw vorige keer’ - op: ze scheren weer, of nog steeds, boven het water.

Mijn ogen pakken niets. Ik vrees teken (ik draag een korte broek – maar vorige keer ook). Ik merk te roffelen op het hekpaaltje. Op huis aan.

Kenmerkend, bedacht ik me vanavond op de fiets in de duinen, kenmerkend voor het dóórbreken van de crisis is de reductie tot een hoopje hijgen. Mijn gebruikelijke centrum, het denkende ik, hangt er als het ware een decimeter boven, onmachtig, merkwaardig niet in orgaan opgelost.

Zoekend naar een kernachtig woord kwamen ironische beschrijvingen van ingesnoerde jongedames in nooit gelezen negentiende-eeuwse romans voor de geest, die flauwvallen of waarvan de borstkas hevig uitzet, in de greep van amoureuze aanvechtingen (humor is teken van herstel). ’Amechtig’ bedacht ik ten lange leste.

een vos kruiste mijn pad, zijn trage reacties verrieden
besef van een handelingssnelheid minstens vier keer zo vlug
als die van omringende diersoorten

Het meegaan met de kortademigheid is het ‘in de put gaan zitten’. Huilen is dan niet ver. Ook is er een vreemde concentratie, alsof zweet op punt van uitbreken staat. Dan ervaar ik de ‘levenswil’ als buiten mijzelf. Het stugge doorleven willen verkies ik op zo’n moment boven het alternatief, maar de keuze lijkt op vegetatief niveau gemaakt (zoals misschien ook mijn instemming gevolg is). Mijn ‘ik’ is dan een hoopje hijgen op een punt in het universum, een wereld van 1 meter. De blaasbalg houdt zich zelf gaande.

Je kunt ook zeggen dat ik op de bodem het omslagpunt bereik. ’Bodem’ is een ander woord voor ‘omslagpunt’. Het is het besef: dit is het; ik kan het leven. Genade van de fysiologie.

Niet zo lang geleden interviewde ik een man die depressief en psychotisch was geweest en vroeg wat had hem geholpen bij zijn herstel, geestelijk en in het oppakken van maatschappelijke rollen, zoals werk? Zijn antwoord bevatte een vreemd ‘ingrediënt’, hij stond erop dat het in het verslag meegenomen zou worden. Het was het moment waarop hem, in het diepst van zijn depressie, terwijl hij dagen op bed lag in een vervuilde, verduisterde kamer, gedaagd was: “Ondanks alles bevat deze kamer 20% zuurstof“. Zuurstof had hem geholpen.

Ik interpreteerde dit als zijn omslagmoment. Het  ‘ik’-bewustzijn verbond zich weer met de zijgende blaasbalg, met de wereld.

Ik moest (een mens doet wat om zichzelf te bemoedigen) ook denken aan gevangenen in lange, eenzame opsluiting, zoals beschreven in Een verblindende afwezigheid van licht van Tahar Ben Jelloun, boek dat ik nooit gelezen heb. Gebaseerd op een waar gebeurd verhaal. Achttien jaar opgesloten in een ondergrondse cel, in het donker. Dat volhouden.

Dus welaan dan (Campert).

Liedje dat op de fiets bij me opkwam. Het uptempo en het kritische zullen de levenslust zijn. Ik detecteer daarnaast, in binnenstebuiten gekeerde vorm, mijn rigoureuze beveiliging tegen het gevaar van anderen.

Je kunt op twee gedachten hinken. Emotioneel dubbelspel spelen. Je werk kleineren om de overtuiging te voeden dat je voor grotere dingen in de wieg bent gelegd. Verdrietig zijn om ‘hulp’ af te dwingen. Dit alles kan. 

Met de jaren ben je je scherper bewust van zulke mogelijkheden. Je (h)erkent halfheid in jezelf.

Soms is verdriet zichzelf genoeg. Heb je moeite een je toegeschreven motief te begrijpen. Op zulke momenten kun je duidelijk zijn: neeⁱ.

Minder dan Reve’s uitsmijter “Toch goed dat er een God is”. Maar een wondertje lijkt hetⁱⁱ.

Dit naar aanleiding van het mij toeschrijven van een bedenkelijk motief met dit blog. 

ⁱ: Ik schrijf u met de ravenveer,
Mijnheer.
Mijn eer uw eer
uw hart mijn hart
heeft niets gemeen.
Ik schrijf u met de ravenveer.
Ik schrijf u met het ravenzwart
het teken: neen.

Ida Gerhardt, De afwijzing

ⁱⁱ: Ik loop door de lange gang
op zoek naar de deur met mijn naam
tot ik er ben;
ik open hem en trap
hem aan de binnenkant weer toe.

O, de vreugde een deur te hebben
met Krol erop,
de vreugde dat mijn bestaan
wat dit betreft volledig klopt.

Gerrit Krol, De deur

De moeizaam voelende spreekt, na afloop:

• Voelen is onderdeel van een kwestie die dient afgehandeld. Afhandelen is een gevoelige kwestie. In elkaar grijpende cirkels.
• Voelen dient gesmeerd te lopen, anders stokt de afhandeling.
• Wat moet ik?

Er was de kwestie en mijn oordeel: hier wordt achteloos met mij omgegaan. Dat was de kiem. Ik weet niet of daarna het gevoel ‘tot bloei kwam’ - het kreeg in elk geval stem. Ingehouden, meende ik. Een heftige reactie volgde, heftig – meende ik. De vriendin, want daarover gaat het, verkeerde in een lastige situatie, ik moest verstandig reageren, vond ik, vind ik, deed ik, meen ik. Tot dusver…emailverkeer. Twee weken later telefooncontact, ik sus, zij sust, laten we binnenkort..hedenavond.

Gisteren maak ik haar in gedachten verwijt. Kennelijk heb ik dingen weggeslikt.

Op het terras. “Wat ben je stil”. “Ja”.
Het wroet in mij. Zal ik er over beginnen en wat dan? Wat wil ik?
Ik meen verholen boosheid bij haar te zien. Haar oordeel staat vanavond klaar.

Naborrel. Ik wil het aankaarten voor ik de trein pak en mijzelf verwijt mijzelf niet serieus te nemen.

Feedback: ik trek me kleine dingen te zeer aan, de afhandeling vraagt vervolgens teveel, ze heeft haar grenzen opgetrokken, of ik daar nota van wil nemen.

Te. Hier kan ik geen onwetendheid veinzen. Mijn moeder die me “kreng” en “nagel aan mijn doodkist” noemt, twee van drie traumatische moederlijke jeugdervaringen, zogezegd, die ik mee de toekomst inneem. Ik zoek de betekenis van het onheilspellende woord op in het woordenboek en zie een donker vermoeden bevestigd: dood beest!
Natuurlijk is er meer te zeggen. Feit is dat ik me vastbeet in een woord. “Hoe kunt u me zo noemen! Weet u wel wat u daarmee zegt! Dat u door míj eerder doodgaat!”.

Schiet een beetje op.

Oke, ik bedoel te zeggen, ik heb een (over)gevoeligheid - maar dat is niet… schiet een beetje op.

Mijn lijf zei iets anders.