Het legioen loeit


Het Nederlands voetbalpubliek wil niet lijden.

Volgens mij is het begonnen met Thialf. Schaatskampioenschappen tellen veel ritten om des keizers baard. Maar enkele ritten, op het eind, doen er toe. Daar worden de prijzen verdeeld. Begrijpelijk dat het publiek amusement verwelkomt tijdens het ‘voorprogramma’.

Daarbij is in de schaatssport Nederlands succes bijna gegarandeerd. Met zulke helden is het gemakkelijk je vereenzelvigen. Naast “We are the world”-saamhorigheid (ik ben moreel goed) is die van “We are the champions” misschien nog wel lekkerder (ik ben een winnaar).

Ook Barend en Van Dorp hebben bijgedragen aan het huidige Oranjegevoel. Hun EK- en WK-programma’s op locatie slaagden erin hoge en lage cultuur te verbinden. Aan hun stamtafel was iedereen welkom. Jan Mulder: toegankelijk maar in zijn grilligheid en taalliefde niet helemaal van het volk. Henk van Dorp: de vleesgeworden Hollandse ‘gewoonheid’. En Frits Barend met gemeend overkomende waardering voor André Hazes (wat geen beletsel was om ‘hoge cultuur’-Kees Prins uit te nodigen voor persiflages). Ook waren veel Nederlandstalige bands te bewonderen. Daarbij hadden ze al street credibility bij oudere kijkers: begonnen bij Radio Veronica en werkzaam geweest voor het links-populistische Nieuwe Revu (naast het ‘hogere cultuur’-Vrij Nederland).

Het Oranje-sportevenement is veranderd in ‘een goede gelegenheid om uit te gaan’. Zoiets als een concert van U2.

Mij valt op dat het publiek mat en muisstil is als het wat minder gaat. Zoals vanavond bij Nederland – Rusland. Niets “twaalfde man”, zoals je dat op clubniveau soms aantreft, bijvoorbeeld bij Feyenoord. Bij dat type supporter is samen lijden met je club bestanddeel van het supporter zijn. Daar ben je loyaal door dik en dun. De lotgevallen van de club spiegelen daar meer die van echte mensen.

Ik wil de Oranje-supporters niet zonder meer vergelijken met het studiopubliek van succesvolle tv-producties als Idols en X-factor. Maar ze delen kenmerken:

  • het fan-karakter. Voor een fan blijft het idool altijd wat onwerkelijk. Idolen sterven niet, jouw aanmoediging raakt ze niet. Gisteren had de steun van het publiek de spelers misschien over het dode punt geholpen.
  • Oranje-supporters hebben “feestje bouwen” als rolvoorschrift overgenomen van het tv-publiek. Tv-publiek wordt bij grote producties vooraf flink opgewarmd, het Oranje-publiek zorgt er zelf voor. Al hoewel, de commercie zorgt voor uitdossing (brul-T-shirt, trommelhoed) en een feestprogramma (fanzones). Het publiek zat er gisteren bij alsof het onverwacht naar een spannende film keek, in plaats van de bestelde feel good-movie. De onbeïnvloedbaarheid der gebeurtenissen was eender.

Het Oranje-publiek lijkt geen raad te weten met tegenslag*. Daarvan ontbreekt iedere notie. Tegenslag is zoiets als ouders die eerder van vakantie terugkomen terwijl het feest van zoon- of dochterlief volop aan de gang is. Als het licht aanknipt staren de feestgangers als verblinde konijnen in het niets.

Nu allemaal weer netjes naar huis.

Toch heeft het feestnationalisme ook een verdienstelijke kant. Ik waardeer de onuitgesproken lange neus naar elk zwaar nationalisme. Ons nationalisme is een verkleedpartij, bij ons is de dubbelzinnige figuur van Annie M.G. Schmidt onderdeel van het nationaal ‘karakter’ geworden.

*: hoe ik zelf reageerde:

  • heel lang de mogelijkheid van de gelijkmaker open houden
  • vlak voor ik me overgaf aan het onvermijdelijke viel de gelijkmaker
  • hernieuwde hoop op een erop-en-erover voor het einde van de officiële speeltijd
  • ik was eerder niet vies van opportunisme en had er vrede mee dat de jonge Russen met enkele harde overtredingen ‘de lessen van het grote mensenvoetbal werd bijgebracht’. Ook hoorde ik me roepen: het maakt niet uit hoe we doorkomen, als we maar doorkomen. De volgende keer weer mooi voetbal
  • Pas in de eerste verlenging sloeg het, plots, om: de Russen zijn gewoon veel beter. We verdienen het gewoon niet. Die omslag lijkt op een karper aan de haak die het gevecht opgeeft en zich uit het water laat tillen

Heel aangenaam trouwens, hoe reëel Van Basten na afloop over de wedstrijd oordeelde.

Advertenties

No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: